Polskie modele językowe Bielik i PLLuM, jak Polska buduje własną sztuczną inteligencję

Polska coraz odważniej wkracza do świata sztucznej inteligencji, stawiając zdecydowanie na rozwój własnych, rodzimych rozwiązań technologicznych. W ostatnim czasie powstały dwa kluczowe modele językowe, które mają umożliwić przetwarzanie języka polskiego na najwyższym możliwym poziomie. Mowa tutaj o projektach o nazwach Bielik oraz PLLuM.

Bielik, model stworzony przez społeczność

Pierwszym z tych ambitnych projektów jest model o nazwie Bielik. Za jego powstanie odpowiada głównie Fundacja SpeakLeash, znana również pod nazwą Spichlerz, która realizuje ten projekt w otwartej formule. Wsparcia w zakresie infrastruktury obliczeniowej udzieliło natomiast Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet z Krakowa.

Konkretna wersja modelu, oznaczona jako Bielik-11B-v2, została zaprezentowana pod koniec sierpnia 2024 roku. Jest to duży model językowy, który dysponuje aż jedenastoma miliardami parametrów. Co niezwykle istotne, jego kod źródłowy jest otwarty, co pozwala na swobodne korzystanie z niego oraz jego dalszy rozwój przez wszystkich zainteresowanych.

Potęga krakowskich superkomputerów

Kluczową rolę w powstaniu Bielika odegrały potężne zasoby obliczeniowe. Trening modelu został przeprowadzony przy użyciu dwóch najszybszych superkomputerów w Polsce, noszących nazwy Helios oraz Athena. Oba te urządzenia znajdują się na terenie krakowskiej uczelni i stanowią prawdziwą chlubę polskiej infrastruktury naukowej.

Moc obliczeniowa tych maszyn robi ogromne wrażenie na specjalistach z całej branży technologicznej. Superkomputery te oferują ponad czterdzieści cztery petaflopsy mocy w przypadku tradycyjnych symulacji. Natomiast w obliczeniach związanych ze sztuczną inteligencją, wykonywanych z obniżoną precyzją, ich wydajność sięga aż dwóch eksaflopsów.

Twórcy modelu przyłożyli szczególną wagę do jakości danych treningowych. Jak sami podkreślają, udało im się zgromadzić największy, najlepiej opisany i udokumentowany zbiór danych w języku polskim. Jednocześnie przyznają, że ilość polskich treści dostępnych w internecie jest znacznie mniejsza niż w przypadku języka angielskiego.

Praktyczne zastosowania Bielika

Model Bielik sprawdza się bardzo dobrze w obsłudze języka polskiego oraz w rozumieniu kontekstu kulturowego. Jego twórcy zwracają uwagę, że radzi on sobie szczególnie dobrze przy tworzeniu podsumowań oraz krótkich opisów. Znajduje on również praktyczne zastosowanie w obszarze terminologii naukowej i biznesowej oraz w obsłudze zgłoszeń.

Warto podkreślić, że model jest w pełni ogólnodostępny dla wszystkich zainteresowanych osób. Publiczna wersja testowa jest dostępna zupełnie bezpłatnie pod adresem bielik.ai. Ponadto udostępniono liczne wersje modelu w różnych formatach, które zostały zaprojektowane z myślą o możliwości lokalnego wdrożenia na własnych urządzeniach.

PLLuM, odpowiedź polskiego rządu

Drugim filarem polskiej sztucznej inteligencji jest model o nazwie PLLuM, będący inicjatywą rządową. Został on oficjalnie uruchomiony dwudziestego czwartego lutego 2025 roku jako darmowy model o otwartym kodzie źródłowym. Jego głównym celem jest wspieranie rozwoju usług publicznych oraz wzmacnianie cyfrowej suwerenności całego kraju.

Na rozwój tego projektu przeznaczono już całkiem konkretne środki finansowe. Do tej pory na jego rozwój przydzielono kwotę czternastu i pół miliona złotych, co odpowiada około trzem i pół milionom euro. Dodatkowo zabudżetowano kolejne dziewiętnaście milionów złotych na wdrożenie tego rozwiązania w administracji publicznej.

Cyfryzacja usług publicznych

Model PLLuM ma znaleźć szerokie zastosowanie w codziennym funkcjonowaniu państwa. Planuje się jego wykorzystanie jako wirtualnego asystenta w popularnym systemie mObywatel. Ma on także służyć urzędnikom jako narzędzie do przetwarzania dokumentów i obsługi zapytań obywateli, a nawet wspierać nauczycieli w zastosowaniach edukacyjnych.

Znaczenie tego projektu podkreślają wypowiedzi przedstawicieli rządu. Minister do spraw cyfryzacji Krzysztof Gawkowski stwierdził, że PLLuM jest dowodem na to, że Polska potrafi rozwijać nowoczesne technologie na własnych zasadach i we własnym języku. Model jest dostępny do pobrania między innymi na popularnej platformie Hugging Face.

Rozwój tych modeli wpisuje się w szersze ambicje technologiczne całego kraju. Warto przypomnieć, że Polska ogłosiła wcześniej plan inwestycyjny o wartości jednego miliarda złotych, przeznaczony na rozwój sztucznej inteligencji. W lutym 2025 roku podpisano również strategiczne partnerstwo w dziedzinie AI z firmą Google, co dodatkowo wzmacnia te działania.

Podsumowując, projekty Bielik oraz PLLuM stanowią wyraźny dowód na rosnące ambicje Polski w dziedzinie sztucznej inteligencji. Dzięki połączeniu wysiłków społeczności, świata nauki oraz instytucji państwowych, kraj buduje własne, suwerenne narzędzia cyfrowe. Rozwój tych rozwiązań może okazać się kluczowy dla przyszłej konkurencyjności polskiej gospodarki.