PLLuM: Polska buduje własną sztuczną inteligencję w języku polskim dla obywateli

Podczas gdy świat sztucznej inteligencji zdominowany jest przez amerykańskie i chińskie giganty, Polska postanowiła pójść własną drogą. Kraj zbudował bowiem własny, duży model językowy stworzony specjalnie z myślą o języku polskim. Projekt ten pokazuje, że nawet mniejsze państwa mogą aktywnie kształtować rozwój tej przełomowej technologii. Chodzi nie tylko o prestiż, ale przede wszystkim o cyfrową suwerenność.

Ten polski model nosi nazwę PLLuM, czyli Polish Large Language Model. Za jego powstaniem stoi rządowe wsparcie, a wdrożenie koordynuje Ministerstwo Cyfryzacji. Co istotne, PLLuM jest projektem otwartoźródłowym i całkowicie bezpłatnym. Modele można pobrać, a z asystentem można też porozmawiać bezpośrednio na stronie ministerstwa.

To właśnie odróżnia PLLuM od komercyjnych rozwiązań, takich jak ChatGPT, Gemini czy Grok. Tamte narzędzia tworzone są głównie z myślą o globalnym, komercyjnym zastosowaniu i o języku angielskim. Polski model powstał natomiast jako projekt publiczny, otwarty i dostosowany do potrzeb polskiego sektora publicznego. Jest to zupełnie inne podejście do budowania sztucznej inteligencji.

Dla polskiego języka

Największym atutem PLLuM jest jego wyspecjalizowanie w języku polskim. Model został wytrenowany przede wszystkim na polskich tekstach, choć wykorzystano też materiały w innych językach słowiańskich i bałtyckich oraz w angielskim. Dzięki temu jest to jedna z największych otwartych rodzin modeli stworzonych z myślą o polszczyźnie. Za jego rozwojem stoi konsorcjum czołowych polskich instytucji badawczych.

Skupienie na jednym języku ma bardzo praktyczne znaczenie. Globalne modele, choć potężne, często gorzej radzą sobie z niuansami polskiej gramatyki, odmiany czy kontekstu kulturowego. Model trenowany głównie na polskich danych ma szansę lepiej rozumieć lokalne realia. Dla użytkowników oznacza to narzędzie, które mówi ich językiem w pełnym tego słowa znaczeniu.

Zastosowania w praktyce

PLLuM nie jest jedynie ciekawostką technologiczną, lecz narzędziem o konkretnym przeznaczeniu. Ma on wspierać przede wszystkim usługi publiczne i ułatwiać kontakt obywateli z administracją. Wśród planowanych zastosowań znajduje się wirtualny asystent w aplikacji mObywatel oraz pomoc urzędnikom w przetwarzaniu dokumentów i odpowiadaniu na pytania mieszkańców. Model ma także wspierać nauczycieli w zastosowaniach edukacyjnych.

Technologia ta zaczyna już wychodzić z laboratoriów do realnego życia. Pierwszym miastem, które zaczęło korzystać z PLLuM, została Częstochowa. Tam model wykorzystywany jest między innymi do szybszego pisania pism urzędowych, analizy zapytań od mieszkańców oraz streszczania długich dokumentów. To pokazuje, jak sztuczna inteligencja może realnie odciążyć pracę urzędów.

PLLuM to rządowy, otwartoźródłowy i bezpłatny model językowy stworzony specjalnie dla języka polskiego i polskiej administracji.

Finansowanie i rozwój

Budowa własnej sztucznej inteligencji wymaga oczywiście odpowiednich środków. Według dostępnych informacji, na dotychczasowy rozwój projektu wydano już 14,5 miliona złotych, co odpowiada około 3,5 miliona euro. Dodatkowo przeznaczono kolejne 19 milionów złotych na wdrożenie modelu w administracji publicznej. To inwestycja, która ma się zwrócić w postaci sprawniejszych i tańszych usług dla obywateli.

Prace nad polską sztuczną inteligencją bynajmniej się nie zatrzymują. Firma IBM wraz z Politechniką Wrocławską i Uniwersytetem Łódzkim rozpoczęła prace nad nową odmianą modelu PLLuM. Jako otwartą bazę wykorzystano w niej model IBM Granite w wersji 4.0. Taka współpraca nauki i biznesu pokazuje, że polski ekosystem sztucznej inteligencji stale się rozwija.

Szerszy kontekst

Rozwój PLLuM wpisuje się w szerszy trend rosnącego znaczenia Polski na technologicznej mapie regionu. Koncern Microsoft ogłosił inwestycję o wartości około 2,8 miliarda złotych, czyli mniej więcej 704 milionów dolarów, w rozbudowę infrastruktury chmurowej i sztucznej inteligencji w Polsce. Firma zapowiedziała także współpracę w zakresie cyberbezpieczeństwa. Pierwszy region chmurowy Microsoftu w tej części Europy, ulokowany pod Warszawą, działa już od kwietnia 2023 roku.

Połączenie własnego, suwerennego modelu językowego z dużymi inwestycjami w infrastrukturę tworzy obiecujący obraz. Z jednej strony Polska buduje narzędzie AI dopasowane do własnego języka i potrzeb obywateli. Z drugiej strony przyciąga globalne firmy, które lokują tu swoje centra danych. To właśnie takie połączenie może uczynić z kraju istotny ośrodek technologiczny w Europie Środkowej. PLLuM pokazuje przy tym, że sztuczna inteligencja nie musi być wyłącznie domeną największych globalnych graczy, lecz może służyć konkretnej wspólnocie i jej językowi.